Ալեքսանդր Լապշինը գրում է․ «Ընկերնե՛ր, օտարերկրացիների համար Հայաստան տեղափոխվելու դրական և բացասական կողմերի մասին իմ երեկվա հոդվածից հետո որոշ հայ ընթերցողներ վիրավորվեցին ինձնից, քանի որ ես անկեղծ գրել էի Հայաստանում իրական աշխատավարձերի մասին (ամսական 150-250 հազար դրամ), գրել էի, որ Հայաստանում օտարերկրացին մեծ աշխատավարձ չի ստանա միայն այն պատճառով, որ օտար է։
Ոմանք ինձ գրեցին, որ Հայաստանը լի է ամսական մի քանի հազար դոլար վաստակող մարդկանցով, և ես ի պատասխան բացատրեցի, որ նրանք աշխատող բնակչության առավելագույնը 1 տոկոսն են կազմում, և նրանց մեծ մասը ֆրիլանսերներ են, որոնք ապրելով Հայաստանում, տանից աշխատում են ամերիկյան և եվրոպական ՏՏ ընկերությունների համար։ Նույն այդ քչերն են, ովքեր աշխատում են տեղական (հայկական) բարձր տեխնոլոգիաների ընկերություններում, նախ ստանում են «մի քանի հազար դոլարից» հեռու գումարներ, իսկ ամսական միջինը 500-800 դոլար (1000-1200 ստանում է վարչության պետը), և երկրորդ, այդ մարդիկ չափազանց քիչ են, և յուրաքանչյուր նման պաշտոնի համար շատ թեկնածուներ կլինեն։
Անձնական օրինակ բերեմ՝ ինչու՞ հեռու գնալ։ Ունեմ շատ դիպլոմներ (արևմտյան), չորս օտար լեզու և այդ ամենը։ Ի՞նչ եք կարծում, եթե Հայաստանում ինձ համար համապատասխան թափուր աշխատատեղեր լինեին «մի քանի հազար դոլարով» (ինչպես ասում են ոմանք), ապա ես չէի՞ գնա այնտեղ աշխատելու։ Լուրջ. Հայաստանում ինձ ճանաչում են բոլորը, կամ գրեթե բոլորը։ Ես նույնիսկ ստիպված չէի լինի գրել CV (ռեզյումե), քանի որ Google-ում բավական է գրել իմ անունն ու ազգանունը։ Իսկ հովանավորչությունն ու ծանոթներն էլ կօգնեին։ Բայց ոչ! Նման աշխատավարձով նման պաշտոններ Հայաստանում պարզապես չկան։ Ինձ չեն տանի տնօրենի կամ փոխտնօրենի պաշտոնի, պետք է համաձայնեք։ Իսկ մնացած ամեն ինչ, ինչպես վերեւում ասացի, չափազանց համեստ է։
Հայաստանը դեռևս առաջատար չէ բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում, և այս ոլորտը շատ սահմանափակ է և համալրված տեղական կադրերով։ Եթե վաղը 10000 ռուս ՏՏ մասնագետներ տեղափոխվեն Երևան, որոնք սովոր են Մոսկվայում ամսական 2-3 հազար դոլար ստանալ, դա չի նշանակում, որ նրանց անմիջապես կընդունեն Երևանում նույն պաշտոնով և աշխատավարձով։ Ավելին, նրանց 95 տոկոսը Հայաստանում ընդհանրապես աշխատանք չի գտնի իր մասնագիտությամբ, քանի որ տնտեսությունը շատ փոքր է, իսկ ֆիզիկապես բավարար աշխատատեղեր չկան։
Եթե աշխատանք եք փնտրում ոչ թե մասնագիտությամբ, այլ օրինակ՝ համեմատաբար մոտ ինչ-որ բան, ապա մենք վերադառնում ենք ամսական 150-250 հազար դրամ աշխատավարձին։ Ահա թե որքան են ստանում Երևանում մարքեթինգային ընկերությունների, բիզնես կենտրոնների, առևտրային ներկայացուցչությունների, տուրիստական գործակալությունների, ավիաընկերությունների և այլնի աշխատակիցները։ Միևնույն ժամանակ, հայոց լեզվի չիմացությունը լուրջ մինուս է պաշտոնին հավակնող այլ (տեղական) թեկնածուների համեմատությամբ։
Վերը նշվածին ավելացնենք այն, որ ոչ բոլոր մարդիկ են ՏՏ ոլորտի մարդիկ։ Ավելին, այս համեմատաբար բարձր վարձատրվող տարածքը, նույնիսկ Եվրոպայում և Ամերիկայում, ընդգրկում է աշխատունակ բնակչության առավելագույնը 10%-ը։ Ինչպե՞ս Հայաստանում ապրուստ վաստակել «մեծ թվով» ռուսների համար, ովքեր այլ ոլորտների մասնագետ են։ Ռուսաստանից եկած մետալուրգի ինժեները կամ կենսատեխնոլոգը որտե՞ղ կարող է աշխատանք գտնել Երեւանում։ Ի՞նչ կասեք ճարտարապետի, երկրաբանի կամ սառեցված հողի մասնագետի մասին:
Եկեք օբյեկտիվ լինենք, որքան էլ դա դժվար լինի։ Եթե Հայաստանում բավարար աշխատատեղեր լինեին արժանապատիվ աշխատավարձով, ապա հավանաբար միլիոնավոր ՀՀ քաղաքացիներ չէին աշխատի դրսում։ Դա տրամաբանակա՞ն է։ Ահա թե ինչի մասին պետք է մտածեն ռուսները, ովքեր լրջորեն ծրագրում են տեղափոխվել Հայաստան և նոր կարիերա կառուցել։
Եվ նաև, սա պետք է մտածեն Հայաստանի այն բնակիչները, ովքեր իրենց երկրի հանդեպ սիրո և հպարտության պոռթկումներով օտարներին դրախտ են խոստանում երկրի վրա։ Համոզելով, որ Հայաստանում այս ռուսներին ուղղակիորեն սպասում են գրկաբաց և բառիս բուն իմաստով ստիպողաբար խրված հազարավոր դոլարների աշխատավարձերի ձեռքը։ Զվարճալի և տխուր է։
Եվս մեկ անգամ. Հայաստանը մեծ երկիր է ապրելու համար, բայց փող աշխատելու տեղ չէ։ Ամոթ է սա լսել, կամ ամոթ չէ, բայց փաստ է։ Եկամուտ ես ստանում դրսից, դու Հայաստանի թագավորն ես, բայց եթե ակնկալում ես, որ Մոսկվայից ժամանելով, քեզ ձեռքից ձեռք կթռցնեն այստեղ՝ Երևանում և կտան քո սովորական աշխատավարձը, դու դառը հիասթափություն կունենաս»։
